Marmara Denizi’nde son yıllarda yaşanan kirlilik seviyeleri büyük bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Yapılan kapsamlı araştırmalar, özellikle mikroplastik miktarlarında ciddi artışlar olduğunu ortaya koyuyor. Bu artışlar, bölgedeki insan faaliyetlerinin ve sanayi yapılarının doğaya verdiği zararın boyutlarını gözler önüne sererken, deniz ekosistemine zarar verme potansiyelini de artırıyor.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülen 1001 Projesi çerçevesinde gerçekleştirilen çalışmalar, Marmara Denizi’nin kirlilik tarihini detaylı bir şekilde incelemeyi amaçlıyor. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü, Akdeniz Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi gibi saygın kurumların ortaklı yürüttüğü proje, bölgedeki sediment örnekleri üzerinde yapılan analizler sayesinde mikroplastiklerin zaman içindeki dağılımını ve yoğunluğunu ortaya koyuyor. İlk bulgular, özellikle 2000’li yıllardan itibaren mikroplastik kirliliğinde belirgin bir artış olduğunu gösteriyor. Bu veriler, Marmara’nın bazı bölgelerinde kirlilik seviyelerinin üç katına kadar çıktığını ortaya koyuyor.
Alanında uzman pek çok akademisyen ve araştırmacı, deniz tabanından alınan karot örnekleriyle, Marmara’nın farklı noktalarındaki kirliliğin geçmişine ve günümüze dair önemli ipuçları sağladığını belirtiyor. Özellikle İzmit Körfezi ve Çınarcık Çukuru gibi bölgelerdeki örneklerde yüksek mikroplastik yükü tespit edilmesi, sanayiş hareketlerin ve nüfus yoğunluğunun deniz ekosistemine ciddi darbe vurduğunu gösteriyor. Ayrıca, sediment örneklerinde yapılan tarihlendirme çalışmaları, bölgede 1960’lı yıllardan itibaren artan mikroplastik oranlarının gözlemlenmesine olanak tanıyor. 2000’li yıllar itibariyle ise plastik kirliliğinde hızla artış yaşanması, küresel tüketim alışkanlıkları ve sanayileşmenin olumsuz etkilerinin net bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Deprem gibi doğal afetlerin de kirlilik seviyelerini değiştiren unsurlar arasında yer aldığı araştırmalarda, 1999 Gölcük Depremi’nin izleri sediment katmanlarında belirgin şekilde fark ediliyor. Bu olay sonrası deniz ortamına karışan karasal kirleticilerin denize ulaşmasıyla, mikroplastik seviyelerinde gözle görülür artışlar yaşandığı tespit ediliyor. Araştırmacılar, bölgedeki sediment katmanlarında 1960’lardan itibaren mikroplastik parçacıklarının varlığını net biçimde gösterirken, bu artışın bölgenin kirlilik döngüsünde önemli bir dönüm noktası olduğunu düşünüyor. Yapılan analizler, mikroplastiklerin özellikle fiber formunda olduğunu ve bunların en büyük kaynağının sentetik tekstil ürünleri olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca, mikro arıtma sistemlerinin yetersizliği nedeniyle, tekstil liflerinin ve diğer mikroskobik plastik parçacıklarının denize ulaştığı da araştırmacıların ortak görüşü arasında yer alıyor.
